W Szwecji z Internetu korzystało w 2006 roku 80% społeczeństwa, co daje jej pierwsze miejsce w UE^[12]. Szwecja należy według wielu rankingów do najbardziej bezpiecznych i najmniej dotkniętych korupcją krajów.

Ozdobiony setkami rzeźb i zachowany w prawie 95 procentach w oryginale statek jest unikalnym skarbem sztuki oraz jedną z najbardziej popularnych atrakcji turystycznych świata.

Statek jest wystawiony w zbudowanym specjalnie dla tego celu muzeum w Sztokholmie, które mieści także dziewięć powiązanych tematycznie wystaw, dobrze zaopatrzony sklep oraz wysokiej klasy restauracje. Film opowiadający o statku Vasa można obejrzeć w szesnastu wersjach językowych. Muzeum Vasa przyciąga więcej odwiedzających niż jakiekolwiek inne muzeum w Skandynawii. Warto przyjechać do Sztokholmu nawet tylko po to, by zobaczyć ten okręt.

Fundatorzy statku

10 sierpnia 1628 roku z portu w Sztokholmie wypłynęło kilka królewskich okrętów wojennych. Największym z nich był nowo wybudowany okręt Vasa, nazwany tym imieniem na cześć panującej dynastii. Aby upamiętnić to uroczyste wydarzenie, z dział umieszczonych wzdłuż burt statku została oddana salwa honorowa.

Gdy potężny okręt kierował się majestatycznie ku wejściu do portu, nadszedł gwałtowny poryw wiatru. Vasa przechylił się, lecz zdołał się podnieść o własnych siłach. Drugie uderzenie wichury położyło go jednak na bok. Przez otwarte luki do środka wdarła się woda. Statek poszedł na dno, zabierając ze sobą przynajmniej trzydziestu, a być może aż pięćdziesięciu ludzi ze stupięćdziesięcioosobowej załogi. Minęły 333 lata, zanim okręt Vasa ponownie ujrzał światło dzienne.
Odkrywca

Na początku lat 50. prywatny badacz Anders Franzén rozpoczął poszukiwania okrętu Vasa.  Od czasów dzieciństwa był zafascynowany wrakami zatopionymi w pobliżu domu jego rodziców w Archipelagu Sztokholmskim. Teredo navalis – mięczak morski, który trawi drewniane konstrukcje statków leżących na dnie słonych mórz, nie znalazł jednak sprzyjających warunków rozwoju w wodach Bałtyku. Anders Franzén zdał sobie sprawę ze znaczenia tego faktu dla statków, które zatonęły na Morzu Bałtyckim, i w 1956 roku odnalazł statek Vasa

Historia budowy

Okręt Vasa został zbudowany w Sztokholmie pod nadzorem duńskiego budowniczego okrętów Henrika Hybertssona. Pomagali mu cieśle, stolarze, rzeźbiarze, malarze, szklarze, żaglomistrzowie, kowale i wielu innych rzemieślników. W sumie przy budowie statku pracowało czterystu ludzi.

Okręt zostali zbudowany na rozkaz króla Szwecji Gustawa II Adolfa. Budowa zajęła około dwóch lat. Statek posiadał trzy maszty, mógł nieść dziesięć żagli, mierzył pięćdziesiąt dwa metry od topu masztu do kilu oraz sześćdziesiąt dziewięć metrów od dzioba do rufy, a ważył tysiąc dwieście ton. Po ukończeniu prac był jednym z najpotężniejszych okrętów, jakie kiedykolwiek zbudowano.

Tragedia

Dziś możemy dokładnie obliczyć, w jaki sposób statek powinien być zaprojektowany, aby być zdatnym do żeglugi. W siedemnastym wieku użyto tabel wymiarów, o których sądzono, że dobrze sprawdzały się w przeszłości. Ze współczesnych dokumentów wiemy, iż plany statku Vasa zostały zmienione, gdy prace przy jego budowie już trwały.

Król zażądał większej niż zwykle liczby dział na pokładzie. Oznaczało to, że wymiary okrętu nie były przystosowane do nowych wymagań, jego budowniczowie nie czuli gruntu pod nogami. Okręt posiadał wysoką nadbudówkę z dwoma obudowanymi pokładami dla armat. Dno statku wypełnione było dużymi kamieniami, które służyły jako balast, zapewniający stabilność na wodzie. Jednak Vasa był zbyt mocno obciążony od góry i sto dwadzieścia ton balastu, jakie niósł ze sobą, nie wystarczyło.

Okręt na… Polaków

Vasa miał być jednym z najważniejszych okrętów szwedzkiej floty wojennej. Wyposażony był w sześćdziesiąt cztery działa, z których większość stanowiły „dwudziestoczterofuntówki” (wystrzeliwały kule ważące dwadzieścia cztery funty lub ponad jedenaście kilogramów). Szwecja była w posiadaniu około dwudziestu okrętów wojennych, lecz żaden z nich nie posiadał tak wielu i tak ciężkich dział jak Vasa.

Vasa najprawdopodobniej wpłynąłby do Polski, która przez wiele lat była dla Szwecji wrogiem numer jeden. Polska rządził ówcześnie król Zygmunt, kuzyn szwedzkiego króla (mieli wspólnego dziadka ze strony ojca). Zygmunt był w przeszłości regentem Szwecji, jednak został zdetronizowany ze względu na wiarę katolicka.

Wydobycie

Po kilku latach przygotowań, 24 kwietnia 1961 roku okręt Vasa wyłonił się spod powierzchni wody. Teraz trzeba było go zakonserwować. Wrak, który znajdował się pod wodą przez tak długi okres czasu, należało odpowiednio zaimpregnować. Z biegiem lat drewno popękałoby i rozpadłoby się na kawałki.

Początkowo Vasa był spryskiwany woda, podczas gdy eksperci opracowywali właściwą metodę konserwacji. Wybranym środkiem konserwującym był glikol polietylenowy (PEG), rozpuszczalny w wodzie produkt woskowy, który powoli wnika w głąb drewna, wypierając wodę. Spryskiwanie glikolem polietylenowym kontynuowano przez wiele lat.

Rzeźby i zdobienia

Wraz z okrętem Vasa odzyskano ponad czternaście tysięcy różnego rodzaju luźnych drewnianych przedmiotów, w tym siedemset rzeźb. Każdy z nich zakonserwowano, a następnie z powrotem umieszczono w pierwotnych miejscach na statku. Zadanie to było niczym układanie olbrzymich drewnianych puzzli.   Siedemnastowieczne okręty wojenne nie były wyłącznie maszynami wojennymi, lecz także pływającymi pałacami. Ocalone rzeźby nosiły ślady złoceń i farby. Współczesne analizy pokazują, iż pomalowane były w jaskrawych kolorach na czerwonym tle. Rzeźby przedstawiają lwy, postaci biblijne, rzymskich władców, zwierzęta morskie, greckie bóstwa i wiele innych. Miały one sławić szwedzkiego monarchę oraz świadczyć o jego potędze, kulturze i politycznych ambicjach.

Konserwacja

Konserwacja i utrzymanie statku są nieustannym wyzwaniem. Jego zabezpieczenie zależy w dużym stopniu od stabilności klimatu. Kiedy wrak był zanurzony, żelazne zasuwy zardzewiały, a dębowe drewno sczerniało.  W efekcie cala konstrukcja utrzymywana była jedynie przez drewniane kołki. Zanieczyszczenia obecne w wodzie wytworzyły olbrzymie ilości siarki, która przeniknęła w głąb drewna. Dziś siarka wchodzi w reakcje z tlenem, tworząc kwas siarkowy. Kwas atakuje drewno, nie jest jednak szkodliwy dla gości odwiedzających muzeum. Opracowywanie długoterminowej strategii konserwacji okrętu Vasa trwa nadal.

Wehikuł czasu

Wraz z zatonięciem okrętu Vasa, czas stanął w miejscu. To, co ocalono w 1961 roku, było nietkniętym świadectwem siedemnastego wieku. Każdy z tysięcy odzyskanych obiektów ma swoją historię. Pośród nich są kości członków załogi, jak również ich dobytek i wyposażenie statku.

Wśród mułu i szlamu na dnie Asy ratownicy znaleźli sześć żagli, które nie były osadzone w czasie katastrofy. Są to najstarsze żagle na świecie i przed konserwacją były kruche niczym sieć pajęcza. Badania znalezisk nadal trwają. W muzeum wystawionych jest wiele unikalnych obiektów, które przywracają do życia minione wieki i ludzi z tamtej epoki.

Najdłuższe rzeki to Klar (520 m) i Dalälren płynące w centrum kraju. Najpiękniejsze rzeki płyną jednak przez Norrland, biorąc początek z górskich jezior.

Jezior w Szwecji jest około 100 tys. i zajmują ponad 8,5% powierzchni kraju. Największe jeziora to: Wener (5545 km2), Wetter, Melar, Hjälmaren. Najgłębsze natomiast jest jezioro Hornaren – 221 m.

Szwedzi utrzymują, że wody z ich rzek i jezior są tak czyste, że można je pić bez jakichkolwiek obaw. Choć jest to może stwierdzenie nieco przesadzone, prawdą pozostaje fakt, że przynajmniej na obszarze Laponii środowisko naturalne pozostało nieskażone. Działalność człowieka w tej części kraju ogranicza się do niezbędnego minimum.

Najrozleglejszy i najciekawszy archipelag leży w okolicach Sztokholmu. Znaczna powierzchnia kraju jest pofałdowana (spadek po zlodowaceniach), porośnięta lasami iglastymi z domieszką brzóz, wśród których znaleźć można ciemne jeziora z granitowym podłożem.

Na południu kraju znaleźć można lasy bukowe i dębowe, łąki i pola. Z kolei im dalej na północ, tym bardziej bujne lasy ustępują dzikiej tundrze, która latem zamienia się w bezkresne bagna pełne mchów i porostów

Na północnym-zachodzie, wzdłuż granicy z Norwegią ciągną się Góry Skandynawskie z najwyższym szczytem kraju – Kebnekaise (2111 m n.p.m.). Góry te charakteryzują się rozległymi, silnie spłaszczonymi wierzchowinami, z licznymi niewielkimi lodowcami.

Od wschodu przylega do nich Wyżyna Północnoszwedzka (Norrlandzka), przechodząca ku południowi w Obniżenie Środkowoszwedzkie i dalej w Wyżynkę Południowoszwedzką oraz Półwysep Skania. Wyżynę Południowoszwedzką otaczają nadbrzeżne niziny: Halland i Kalmarska. Południowy wschód zajmuje Nizina Zachodniobotnicka, a północny wschód Wyżyna Lapońska.

Szwecja ma klimat umiarkowany, a dzięki wpływom Prądu Północnoatlantyckiego o wiele łagodniejszy, niżby to wyniknął z szerokości geograficznej. Na północy kraju klimat ma charakter kontynentalny z surową zimą i krótkim chłodnym latem. W środkowej i południowej Szwecji przeważają masy powietrza morskiego.

Znaczna rozciągłość południkowa powoduje duże kontrasty termiczne między północą, a południem. Średnia temperatura stycznia wynosi +1oC na południu do – 14oC na północy, lipca odpowiednio +16 oC do +10 oC.

Charakterystyczną cechą klimatu szwedzkiego są deszcze, które sprawiają, że jednym z najczęstszych tematów do rozmowy jest kwestia pogody. Roczna suma opadów wynosi od 400 mm w kotlinach śródgórskich, 600-700 mm na południu kraju, do 1500 mm w górach.

Znaczna część opadów spada w postaci śniegu, którego pokrywa utrzymuje się na południu od kilku dni do 2-3 miesięcy, a na północy zalega nawet do 8 miesięcy.

Szwecja jest wyjątkowo zasobna w wody lądowe, zajmuje pod tym względem trzecie miejsce w Europie w przeliczeniu na 1 mieszkańca. Istnieje tu gęsta sieć rzeczna. Rzeki, choć krótkie są obfite w wodę, bystre, pełne progów, wodospadów i wirów.

Najdłuższe rzeki to Klar (520 m) i Dalälren płynące w centrum kraju. Najpiękniejsze rzeki płyną jednak przez Norrland, biorąc początek z górskich jezior.

Jezior w Szwecji jest około 100 tys. i zajmują ponad 8,5% powierzchni kraju. Największe jeziora to: Wener (5545 km2), Wetter, Melar, Hjälmaren. Najgłębsze natomiast jest jezioro Hornaren – 221 m.

Szwedzi utrzymują, że wody z ich rzek i jezior są tak czyste, że można je pić bez jakichkolwiek obaw. Choć jest to może stwierdzenie nieco przesadzone, prawdą pozostaje fakt, że przynajmniej na obszarze Laponii środowisko naturalne pozostało nieskażone. Działalność człowieka w tej części kraju ogranicza się do niezbędnego minimum.

W Szwecji istnieją surowe ustawy nakazujące ochronę przyrody. Obowiązuje tu zresztą pradawne niepisane prawo, które gwarantuje swobodę poruszania się praktycznie wszędzie. W każdym miejscu można rozbić namiot, biwakować, poruszać się po rezerwatach, a nawet po terenach prywatnych pod warunkiem, że nie wyrządzi się żadnych szkód.

W kraju znajduje się ponad 190 obiektów chroniących środowisko naturalne, w tym 23 parki narodowe o łącznej powierzchni ponad 6330 km2.

Ze względu na położenie – południowa Szwecja , to w zasadzie Europa Środkowa, północ to tereny położone już za podbiegunowym kołem północnym – roślinność Szwecji charakteryzuje się dużą różnorodnością – od torfowiskowej do lasów liściastych.

Jeśli chodzi o szwedzką faunę, trzeba stwierdzić, że udało się tu sporo osiągnąć dzięki rozumnemu współżyciu człowieka z naturalnym otoczeniem. W dzisiejszej Szwecji żyje bowiem niemała ilość niedźwiedzi, rysi, lisów i saren.

Na dalekiej północy hodowane są renifery (nie występują już w stanie dzikim). Szwecja jest jednak przede wszystkim rajem dla ornitologów, gdzie spotykane są liczne rzadkie gatunki ptaków.

Dokumentem podróży uprawniającym do bezwizowego wjazdu i pobytu do 90 dni (niezależnie od jego celu) na terytorium Belgii jest paszport bądź dowód osobisty (starego lub nowego wzoru). W przypadku starszych, książeczkowych dowodów osobistych zalecane jest upewnienie się, czy dokument jest w wystarczająco dobrym stanie technicznym i pozwala na stwierdzenie tożsamości.

Przed wyjazdem należy się upewnić, że dokumenty te są ważne minimum 3 miesiące dłużej niż planowany okres pobytu.

Bez cła można wwieźć : 200 papierosów ,200 cygar,1 kg tytoniu, 10 litrów spirytusu, 20 litrów wina ze zwiększoną zawartością alkoholu (np. sherry, porto),90 litrów wina (w tym maksymalnie, 60 litrów wina musującego, 110 litrów piwa .